پارگی منیسک شایع ترین ضایعه در زانو محسوب میشود و پس از آن متعلق به کیست منیسک است . اختلال دیگر، منیسک دیسکوئید، یک اختلال مادرزادی نادر است که در آن منیسک ضخیمتراز حد طبیعی است و اغلب بیضی یا دیسک شکل است. این منیسک، آسیبپذیرتر از مینیسکهایی است که شکل طبیعی قرار دارند.افراد مبتلا به منیسک دیسکوئید ممکن است در تمام مدت عمرشان هرگز مشکلی را تجربه نکنند ، درواقع این وضعیت بدون علامت است بنابراین اگر منیسک دیسکوئید باعث درد و ناراحتی نشود نیازی به درمان نیست. اما در صورت بروز پارگی منیسک ، ممکن است علامت دار شود . مانند بسیاری از آسیب های زانو پارگی مینیسک می تواند دردناک و ناتوان کننده باشد. متأسفانه، کاملاً رایج است. در واقع، پارگی منیسک یکی از شایع ترین آسیب های غضروف زانو است (غضروف بافت همبند است که از مفاصل و استخوان های شما محافظت می کند)
تصویر شماره یک (مقایسه منیسک سالم و آسیب دیده)
تصویر شماره دو ( پارگی منیسک)
قبل از اینکه به بررسی اختلالات منیسک زانو بپردازیم ، یک بررسی کلی از ساختار منیسک و نقش آن در مفصل زانو داشته باشیم.
منیسک چیست؟
منیسک ساختاری غضروف مانند (به بافت غضروف شبیه اما به مراتب از آن محکم تر می باشند)از جنس فیبری غضروفی (فیبروکارتیلاژ) در زانو است که به مفصل زانو ثبات می بخشد و منیسک زانو به عنوان ضربه گیر عمل می کند و از استخوان ها در برابر سایش و پارگی محافظت می کند. هر یک از زانوهای شما دارای دو تکه از این ساختارغضروف مانند است که بین کندیل های استخوان فمور ( ران ) و تیبیا ( درشت نی در ساق پا ) مانند بالشتک (بدلیل خاصیت ارتجاعی) قرار گرفته است :
- منیسک داخلی در قسمت داخلی زانو قرار دارد. (به شکل سی C لاتین)
- منیسک جانبی در قسمت بیرونی زانو قرار دارد. (به شکل او O لاتین)
- ظاهر مینیسک ها در مقطع زانو مثلثی شکل بوده .
- منیسک زانو ضخامتی در حدود ۶ تا ۸ میلی متر دارد.
- تغذیه منیسک در قسمت مرکزی ازطریق انتشار و در قسمتهای محیطی آن از طریق عروق خونی می باشد.
نقش منیسک زانو :
نقش آنها بیشتر کاهش فشارهای وارده به زانو در خلال نیروهای فشاری در حین ایستادن و یا فعالیت های مختلف روزانه می باشد. پس بنابراین کاهش اصطکاک , کاهش نیروهای وارده به مفصل و تعدیل آنها و همچنین افزایش تطابق مفصلی در خلال حرکت ها را مدیون عملکرد منیسک ها در زانو هستیم .
علاوه بر این موارد گفته شده توزیع وزن ، به وسیله منیسک ها انجام می شود . بنابراین اگر منیسک ها وجود نداشته باشند؛ هر وزنی که به استخوان ران وارد شود روی یک نقطه از استخوان درشت نی منتقل می شود و استخوان ران در اثر وارد شدن کوچکترین ضربه ای دچار شکستگی می شود. نقش دیگر منیسک ها در زانو جلوگیری از لغزش رو به جلو استخوان ران است که همین عامل کمک زیادی به رباط های زانو می کند. همچنین منیسک ها نقش مهمی در تغذیه غضروف های استخوان ران و ساق پا دارد و در حقیقت همانند یک اسفنج آغشته به مایع، عامل انتقال مایع سینوویال بر روی غضروف ها می شود.
وظیفه اصلی منیسک ها جذب شوک های ضربه ایست که به زانو وارد می شود.
عوامل پارگی مینیسک
آسیب های مینیسک اغلب ناشی از ترکیب فشار و چرخش در زانو است. هنگامی که در دویدن به طور ناگهانی جهت خود را تغییر دهید یا در حالی که پای شما ثابت است و زانوی شما خم شده است، قسمت بالایی پای خود را بچرخانید، ممکن است پارگی ایجاد شود. هنگامی که پنجه و ساق پا نسبت به ران چرخش به خارج داشته باشند مینیسک داخلی بیشتر آسیب می بیند و هنگامی که پنجه و ساق پا به سمت داخل چرخش داشته باشند مینیسک خارجی بیشتر آسیب می بیند.
این آسیب ها میتوانند هنگام خم شدن مفصل و یا باز شدن ناگهانی بعد از خم بودن اتفاق بیفتد. در این وضعیت اگر نیروی چرخشی یا پیچشی اضافه گردد ، مینیسک به دام افتاده ، از مرکز کنده شده و پاره میشود. این پارگی ها اغلب در کنار سایر آسیب های زانو مانند آسیب رباط صلیبی قدامی (ACL) رخ می دهد. در برخی موارد، منیسک آسیب دیده ، جداشده و در مفصل زانو گیر میکند و باعث قفل شدن آن میشود. اما منیسکها نیز با افزایش سن ضعیف میشوند، ممکن است وقتی از روی صندلی بلند میشوید، یک چرخش ناخوشایند باعث پارگی منیسک شود. بیش از ۴۰ درصد از افراد ۷۰ ساله یا بالاتر دچار پارگی مینیسک بوده اند. از آنجایی که منیسک های داخلی زانو ارتباط بیشتری با بخش های مختلف زانو دارد و در هنگام حرکت زانو دائما در حال حرکت جلو و عقب می باشند، به لحاظ شیوع آسیب منیسک داخلی ۵ برابر منیسک خارجی است و این بیشتر به خاطر اتصالات بیشتر مینیسک داخلی و نیز تحمل بیشتر وزن در این ناحیه است.
شیوع آسیب منیسک زانو در چنین افرادی بیشتر است:
- افراد ورزشکار به ویژه ورزش هایی که با چرخش و توقف ناگهانی هنگام دویدن همراه است
- افراد مسن به دلیل ضعیف شدن عضلات
- افراد مبتلا به آرتروز ( زیرا چنین افرادی عموما مینیسک زانوی ضعیفی دارند)
علائم پارگی منیسک زانو :
- شنیدن صدای زانو به صورت کلیک یا تق تق کردن در حین خم و راست شدن
- درد در زانو
- تورم : مینیسک دارای رگ های خونی نیست و در هنگام پارگی خونریزی نمی کند. اما ممکن است عروق اطراف آن هم دچار پارگی شود، در این شرایط تورم به وجود می آید ( بخصوص ۲۴ ساعت بعد از آسیب. )
- محدودیت های حرکتی من جمله در ۲۰ تا ۳۰ درجه باز کردن و یا خمش انتهایی زانو
- لاغر شدن عضلات چهار سر ران
- احساس ترکیدن در هنگام آسیب دیدگی
- سختی در خم شدن و صاف کردن پا
- تمایل به “گیر” یا قفل شدن زانو
- در پارگی منیسک ، بیمار چه احساسی دارد؟
در ابتدا ممکن است درد خیلی شدید نباشد. حتی ممکن است با مصدومیت بازی کنید. اما به محض شروع التهاب ، احتمالاً زانوی شما درد خواهد داشت. درد ممکن است هنگام چمباتمه زدن، بلند کردن وزنه یا بلند شدن از روی صندلی افزایش یابد.اگر یک پارگی کوچک یا متوسط دارید، درد ممکن است از بین برود اما اگر یک حرکت چرخشی انجام دهید یا به استفاده بیش از حد از زانو بدون درمان ادامه دهید، درد ممکن است تشدید شود. اگر پارگی بزرگی داشته باشید، بلافاصله تورم ظاهر میشود، درد زیادی خواهید داشت و راه رفتن یا صاف کردن زانو سخت میشود.
علائم حاد پارگی منیسک زانو
درد، اولین علامت پارگی منیسک است. البته درد ممکن است خفیف باشد و شخص بتواند به فعالیت های روزمره اش ادامه دهد. اما هرگاه بخشی از منیسک جدا شده یا دچار پارگی شدید شود ، درد شدیدی ایجاد می کند .
در پارگی های خفیف منیسک ، درد مختصری در هنگام پارگی ایجاد می شود و فرد می تواند بعد از پارگی ، با درد مختصری به فعالیت خود ادامه دهد. البته درد با بلند شدن از زمین یا دو زانو نشستن بیشتر می شود. بعد از چند روز هم زانو ورم می کند. درد و ورم بعد از ۲ تا ۳ هفته از بین می رود، ولی بعدها ممکن است همراه با خم و راست شدن یا چرخش زانو درد برگردد.
در پارگی های متوسط در زمان آسیب، درد در کنار یا داخل زانو ایجاد می شود. بعد از آسیب بیمار می تواند همچنان راه برود. بعد از ۲ تا ۳ روز زانو متورم شده و جلوی خم شدن کامل آن را می گیرد. درد با چرخش زانو یا دو زانو نشستن بیشتر می شود. درد و تورم بعد از چند هفته کمتر می شود، ولی اگر درمان نشود، با فعالیت های بدنی شدید بیشتر می شود.
در پارگی های شدید، درد و ورم زانو بلافاصله بعد از ضربه ایجاد می شود و ورم طی ۲ تا ۳ روز بعد از ضربه بیشتر می شود. در اثر گیر کردن تکه هایی از منیسک پاره شده در مفصل، ممکن است زانو قفل شود و فرد نتواند زانوی خود را کاملا صاف کند. فرد در زانوی خود احساس عدم تعادل می کند.
در افراد مسن ممکن است حادثه ای که موجب پارگی منیسک شده است به یاد نیاید و یا پارگی در اثر یک فعالیت معمولی مانند بلند شدن از روی یک صندلی ایجاد شود. در این حالات ممکن است درد و ورم خفیف، تنها علائم مشکل باشند . درد در سطح مفصلی است ، درست در جایی که منیسک قرار دارد. این درد بسته به محل پارگی بر روی منیسک داخلی یا خارجی است.در پارگی منیسک داخلی، درد در سطح داخلی زانو و در پارگی منیسک خارجی، درد در سطح خارجی زانو احساس می شود . درد با فشار بر روی محل آسیب بیشتر می شود.
پارگی منیسک می تواند برای فرد قابل احساس باشد. احساس اینکه چیزی در داخل زانو پاره شده و با صدای تق همراه باشد .
اگر پارگی منیسک در حاشیه خارجی آن ایجاد شود، می تواند موجب خونریزی داخل مفصل زانو شود .
علائم مزمن پارگی منیسک
اگر به علائم حاد بعد از پارگی منیسک بی توجهی شود، معمولا این علائم بعد از گذشت چند هفته از بین رفته و یا تخفیف می یابد. با این حال علائمی برای بیمار باقی می مانند مهم ترین علائم مزمن پارگی منیسک بعد از چند هفته عبارتند از:
- ورم زانو در اثر افزایش مایع مفصلی زانو که در زبان عامه به آن، آب آوردن زانو می گویند و مفصل زانو بیش از حد ورم میکند، که در زمان فشار آوردن به زانو ، فعالیت بیش از حد، استفاده مفرط از مفصل زانو، تحمیل بار زیاد به زانو، یا تکراری بودن حرکات مفصلی خود را نشان میدهد.
- قفل شدن زانو که به صورت گهگاهی ایجاد شده و مانع از باز شدن زانو می شود. گاهی اوقات بیمار یاد میگیرد که زانویش را با انجام حرکاتی از حالت قفل شده خارج کند .
- خالی کردن زانو یا احساس ناپایداری زانو ایجاد میشود که در این حال بیمار احساس می کند زانویش در زیر بدنش ناپایدار بوده و حین راه رفتن بطور ناگهان در رفته و خالی می شود .
انواع پارگی منیسک
دو نوع مختلف پارگی منیسک وجود دارد:
- پارگی حاد – معمولاً نتیجه یک ضربه یا آسیب ورزشی (ورزشی هایی مانند تنیس، آهسته دویدن، فوتبال، …) است. پارگی های حاد اشکال مختلفی دارند (افقی، عمودی، شعاعی، مایل و پیچیده). اگر آنها به مدیریت محافظه کارانه پاسخ ندهند، ممکن است درمان جراحی انجام شود.
- پارگیهای مزمن – این پارگیها اغلب در افراد مسن اتفاق میافتد و پارگیهای دژنراتیو منیسک هستند که پس از حداقل ضربه یا فشار وارده به زانو ایجاد میشوند. آنها بیشتر با فیزیوتراپی و داروهای ضد التهاب درمان می شوند.
پارگی دژنراتیو منیسک: این پارگی ناشی از افزایش سن است (به جای یک آسیب خاص) و فعالیت های روزمره و اغلب با آرتروز زانو مرتبط است. اکثر افراد مبتلا به این بیماری هیچ علامتی ندارند. کسانی که مبتلا میشوند ممکن است زانو درد داشته باشند و احساس کنند زانو قفل شده است. بافت منیسک تا حدی تخریب شده است، مردان بیشتر از زنان در معرض پارگی دژنراتیو هستند، پارگی دژنراتیو می تواند در اوایل زندگی فردی، به عنوان مثال، یک ورزشکار جوان رخ دهد، اما به طور معمول در دهه چهارم یا دهه پنجم زندگی رخ می دهد. درمان با فیزیوتراپی ، مسکن ها و درمان های موضعی شروع می شود. همچنین ممکن است پزشک به شما توصیه کند که وزن کم کنید.
اشکال مختلفی از پارگیهای منیسک وجود دارد، بسته به شکل و محل آنها وقتی در اسکن انجام شده توسط دستگاه تصویربرداری (MRI) دیده میشود.
انواع مختلفی از اشکال پارگی مینیسک زانو وجود دارد که از مهم ترین آنها می توان به:
- پارگی دسته سطلی منیسک ( باکت هندل ) : نزدیک به ۱۰ درصد از پارگی های منیسک در این دسته قرار می گیرند. حرکت طبیعی زانو معمولا غیرممکن است زیرا قسمت پاره شده منیسک باعث قفل شدن زانو می شود.
- پارگی شعاعی منیسک : این یکی از رایج ترین انواع پارگی است. حدود ۲۸ درصد از تمام پارگی های منیسک داخلی در این دسته قرار می گیرند. این پارگیها هم بر روی استخوان درشت نی و هم بر محور بلند رشتههای منیسک عمود میشوند. این بدان معنی است که آنها می توانند با ایجاد اختلال در ساختاری که به توزیع وزن در زانو کمک می کند، فشار بیشتری را بر روی مفصل وارد کنند. این پارگی از لبه داخلی منیسک شروع می شود و تا کپسول ادامه می یابد و در قسمت میانی منیسک ایجاد می شود. پارگی شعاعی منیسک جانبی ، اغلب همراه با پارگی رباط صلیبی-قدامی دیده می شود. این نوع پارگی در قسمت بدون رگ منیسک رخ میدهد که خونرسانی خوبی ندارد؛ بنابراین توانایی بسیار کمی برای ترمیم خودش دارد. به همین علت پارگی شعاعی منیسک اغلب اوقات نیاز به مداخله پزشکی و جراحی دارد.
- پارگی فلپ منیسک: پارگی فلپ منیسک زانو، فرم دیگری از آسیب زانو است که شیوع کمتری دارد. اگر پارگی فلپ منجر به قفل شدن زانو شود، حتما نیاز به جراحی دارد. دو نوع پارگی فلپ وجود دارد، افقی و عمودی.هنگامی که شما دچار پارگی فلپ افقی هستید، سطح تحتانی و فوقانی منیسک ممکن است آسیبی نبیند، که در مورد پارگی فلپ عمودی صدق نمی کند.
- پارگی پیچیده منیسک : نوعی از پارگی منیسک زانو است که متاسفانه مجموعهای از چند نوع پارگی را شامل میشود. به دلیل ماهیت پیچیده این پارگی، منیسک توانایی کمی در ترمیم خود دارد و جراح در اغلب اوقات مجبور به خارج کردن قسمت آسیب دیده منیسک میشود.
- پارگی های درون منیسکی | پارگیهای ناکامل: پارگیهای درون منیسکی را بسیار فراوان میبینیم. اغلب این نوع پارگی، نشان از آغاز تغییرات دژنراتیو در منیسک زانو دارد.
- پارگی طولی/عمودی منیسک : این نوع پارگی می تواند در هر نقطه ای از منیسک باشد. اگر این پارگی گسترش یابد ممکن است منجر به پارگی دسته سطلی شود. همچنین برخلاف پارگی شعاعی، احتمال ترمیمِ آن، بسیار بیشتر است.
عوامل خطراحتمالی برای پارگی منیسک ها :
عوامل خطر احتمالی برای پارگی منیسک عبارتند از ورزش، سن بالا، جنس مذکر و سابقه بیماری های خاص مانند استئوآرتریت .عوامل خطر اضافی عبارتند از اضافه وزن، تمرینات فشرده و سخت در ارتباط با زانو ، کاهش قدرت عضلانی، تغییر شکل واروس یا والگوس ساق پا.
بدون دیدگاه