پیرو مطالبی که در مقاله قبلی گفته شد:
فاز حاد عارضه از لحظهی بعد از تصادف آغاز شده و ممکن است تا دو الی سه هفته به طول بیانجامد. هرچند که امروز دیگر مثل سابق تقسیم بندی مراحل یک بیماری به حاد و مزمن صرفا بر اساس زمان خیلی درست نیست چرا که ممکن است یک آسیب برای هفتههای طولانی حاد باقی بماند و وارد مرحله مزمن نشود.
به این دلیل که در اکثر تصادفاتی که رخ میدهد، برخورد از عقب صورت میگیرد؛ بنابراین در ارزیابی و درمان به آن میپردازیم. در این نوع آسیب همانگونه که بیان شد، سر و گردن شدیداً به عقب خم شده (هایپر اکستنشن) و ساختار های جلوی گردن آسیب میبینند و درگیر می شوند. در این حالت عضله استرنوکلیدوماستوئید (SCM)، برای حفاظت از گردن و جلوگیری از آسیب، سفت میشود و دچار کشیدگی و یا حتی پارگی میشود. در صورتی که برخورد با سرعت و یا نیروی بیشتری رخ دهد؛ احتمال کشیدگی با پارگی در ساختار های عمقی جلوی گردن شامل عضلات دراز گردنی و دراز سری و رباط طولی جلویی و هم چنین کپسول مفاصل فاست وجود دارد.
در این نوع آسیب، احتمال شکستگی، کشیدگی ریشه های عصبی، ضربات مغزی یا نخاعی و پارگی رباط های حمایتی مفاصل ستون فقرات گردنی نیز وجود دارد که توجه به هر یک از آنها در این مرحله از اهمیت زیادی برخوردار است.
-
تاریخچه بیمار :
- بیمار درد کمی داشته و بلافاصله پس از تصادف، دامنه حرکتی بیمار در کل جهات کامل میباشد.
- با گذشت ۲۴ تا ۴۸ ساعت از عارضه، سفتی همراه با درد بافت های نرم (شروع اسپاسم محافظتی) به طور تدریجی ایجاد می شود.
-
معاینه فیزیکی بیمار :
- اسپاسم محافظتی عضله استرنوکلیدوماستوئید به احتمال زیاد مشاهده می شود.
- پس از عارضه، سر و گردن بیمار، متمایل به وضعیت سر رو به جلو (Forward Head Posture) می شود.
- پوست بیمار در ناحیه گردن و خصوصا جلوی آن قرمز رنگ است.
- عضلات بیمار متورم و حساس به لمس هستند.
- دامنه حرکتی بیمار ابتدا کامل میباشد اما پس از گذشت یکی دو روز، دامنه حرکات فعال ارادی بیمار محدودیت شدیدی پیدا میکند.
- دامنه حرکتی غیر فعال (Passive) بیمار نیز محدودیت دارد، اما دامنه آن بیشتر از حالتی است که خود بیمار به صورت ارادی (Active) حرکت را انجام میدهد.
- در حرکات غیر فعال که آزمونگر دامنه حرکتی را چک میکند؛ در انتهای دامنهی حرکات گردن، محدودیت عضلانی وجود دارد. (یعنی به دلیل اسپاسم محافظتی، محدودیت حرکتی وجود دارد.)
- به دلیل وجود اسپاسم عضلانی، ارزیابی حرکات بین مفصلی (Joint Play) مشکل است.
- در لمس کردن، عضله استرنوکلیدوماستوئید ، گرم، متورم و دچار اسپاسم است.
- پارگی قابل لمس خصوصا در یک سوم فوقانی عضله استرنوکلیدوماستوئید وجود دارد.
- ممکن است اسپاسم قابل لمسی در عضلات مولتیفیدوس سطوح مهره های چهارم و پنجم و مهره های پنجم و ششم وجود داشته باشد.
- به طور کلی عضلات بزرگ و سطحی به دنبال عارضه دچار اسپاسم شده و اغلب متورم می شوند.
درمان بیماران با عارضه آسیب شلاقی در فاز حاد :
به طور کلی در فاز حاد، درمان بسیار کمی برای بیمار نیاز است. هدف از درمان در این مرحله استراحت دادن به عضلات گردن است به صورتی که عضلات نباید سفت شوند و هرچه زودتر بیمار به مرحله تحت حاد وارد شود.
نکته مهم : توجه به این مورد بسیار حائز اهمیت است که درمان های زیر حتما باید توسط فیزیوتراپیست و یا تحت نظر او انجام شود چرا که درمان ها اختصاصی بوده و انجام اشتباه یا نادرست آنها ممکن است نتیجه ندهد یا حتی شرایط را بدتر کند!
-
کاهش درد :
- استفاده از تکنیک های موبیلیزاسیون شامل موبیلیزاسیون بافت نرم و تکنیک های اختصاصی مثل تکنیک های انرژی عضلانی (MET).
- استفاده از تکنیک های موبیلیزاسیون مفصلی درجات یک و دو و تکنیک جداسازی مفصلی (Traction).
نکته : ثابت شده است که تکنیک های موبیلیزاسیون مفصلی در درجات پایین از استراحت مطلق برای بیمار بهتر و زود بازده تر است.
- استفاده مناسب از سرما و گرما در محل آسیب.
- حمایت های لازم از راستا و وضعیت فرد در خانه و استفاده از وسایل حمایتی لازم مثل کولار گردنی نرم (شکل شماره ۱).
(شکل شماره ۱ . کولار نرم گردنی)
-
حفظ دامنه حرکتی :
- بیمار باید حرکات چرخش در ناحیه گردن (Active Rotation)، ناحیه توراسیک و اندام های فوقانی را به صورت فعال و در محدودهی بدون درد انجام بدهد.
نکته : حرکت مکررِ بدون مقاومتِ بدون درد در دامنه موجود به صورت ارادی و فعال، یکی از بهترین راه ها برای تنظیم (زیاد یا کم) کردن تون عضله است.
- باید دقت کرد که تمرینات دامنه حرکتی نباید در جهت افزایش دامنه باشند، بلکه تمرینات با تکرار ملایم و در دامنه بدون درد جهت تنظیم کردن تون عضله باید انجام شوند.
- تمرینات فعال کمکی (Active Assisted) در وضعیت طاق باز در حالیکه درمانگر سر بیمار را حمایت کرده، و به بیمار در انجام حرکات در همهی صفحات حرکتی کمک میکند؛ انجام میگیرد.
- راحت ترین و آسان ترین تمرین فعال که بیمار توانایی انجام آن را در این مرحله دارد، چرخش سر و گردن (Rotation) با حفظ حمایت از سر بیمار در وضعیت طاق باز میباشد.
- روشی موثر و راحت در انجام تمرینات دامنه حرکتی فعال (Active ROM Exercise)، استفاده از وسیلهای به نام Occipital Float است که در شکل دو نشان داده شده است.
(شکل شماره ۲ – Occipital Float)
- به تدریج میتوان تمرینات دامنه حرکتی فعال را بر روی یک وسیلهای به نام Foam Wedge و در وضعیت بدون تحمل وزن پیشرفت داد.(شکل شماره ۳) در ادامه میتوان حرکات ترکیبی از خم شدن به جلو و عقب و طرفین و چرخش (فلکشن و اکستنشن و فلکشن طرفی و روتیشن) را نیز به برنامه اضافه کرد.
(شکل شماره ۳)
- هنگامی که بیمار توانایی انجام تمرینات دامنه حرکتی فعال را در کلیه جهات و با حداقل درد ممکن و در بیشترین دامنه داشت؛ میتوان تمریناتِ با تحمل وزن (Weight Bearing Exercise) به بیمار داد.
- بیشتر بیماران ظرف چهار الی پنج هفته به بهبودی کامل دست پیدا میکنند.
- بیماران باید یک هفته در میان، از نظر بهبودی و تغییرات به وجود آمده ارزیابی دوباره شوند.
-
نحوهی درست انجام فعالیت های و اعمال روزمره :
- در انجام اعمال روزمره، در هیچ حرکتی نباید دامنه حرکتی گردن از محدوده بدون درد خارج شود. از انجام چرخش ها و خم کردن های با شدت زیاد (فعالیت هایی مثل درس خواندن و استفاده از گوشی موبایل) و در طولانی مدت خود داری شود.
- هیچ وضعیتی نباید برای طولانی مدت حفظ شود چه در حالت خوابیده و در چه هر حالت دیگری. باید مدام تغییر وضعیت های مناسب توسط فرد صورت بگیرد تا فشار روی قسمت خاصی از گردن نیافتد.
- در خوابیدن، فرد باید از استفاده از بالشت های با ارتفاع زیاد خودداری کند و از بالشتی استفاده نماید که سر و گردن را در راستای سایر بخش های ستون فقرات قرار میدهد.
بدون دیدگاه