تونل تارسال یک گذرگاه باریک در زیر سطح داخلی مچ پا و در مجاورت استخوانهای آن است. این گذرگاه توسط یک رباط ضخیم پوشانده شده است که از ساختارهای تونل (برخی عصبها یا عروق داخلی ) محافظت کرده و آنها را حفظ می کند. (تصویر شماره ۱)
سندروم تونل تارسال زمانی به وجود میآید که علائم و نشانههای مختلفی در قسمت پا به وجود آمده باشد که ناشی از فشار بر عصبی به نام تیبیال در پشت قوزک داخلی مچ پا هستند. این سندروم در قوزک پا شباهت زیادی به سندروم تونل کارپال در قسمت مچ دست دارد.(تصویر شماره ۲)
سندرم تونل تارسال یک عارضهی دردناک است که کف پا را درگیر کرده و علت ایجاد آن، فشار بر روی عصب تیبیال خلفی است که از درون تونل تارسال میگذرد.
تصویر شماره ۱: تونل تارسال
تصویر شماره ۲، عصب تیبیال و مسیر عبور آن از تونل تارسال
دلایل و عوامل افزایش دهنده خطر
ضرباتی که به پا وارد شده و منجر به آسیب میشوند عاملی برای بروز این سندروم هستند.
از جمله این آسیبها میتوان به پیچ خوردگی مچ پا یا التهاب اشاره کرد.
- صدمه به کف یا قوزک پا
- دیابت یا دیگر مشکلات متابولیک
- مشاغلی که نیاز به ایستادن یا راه رفتن طولانی مدت دارد، برای مثال: معلمان و اساتید دانشگاه،مکانیک ها
- کفش های نامناسبی که امکان پیچ خوردگی پا را ایجاد مینماید یا حمایت کافی را از قوزک و کف پا فراهم نمی کنند.
- بیماری های عصبی
- بدشکلی یا ناهنجاری پا
- ورم پا بخصوص در رابطه با بارداری
- اضافه وزن
- خار پاشنه
- آرتروز مفصل مچ پا
- ضایعات و تودههایی مثل تومور که در نزدیک عصب تیبیال یا حتی در داخل آن هم به وجود میآیند.
- واریس وریدهای غشای احاطهکننده عصب تیبیال که روی عصب فشار میآورند .
علائم سندروم تونل تارسال
علائم بسته به هر فرد متفاوت هستند. در حالی که برخی افراد علائم را به صورت تدریجی تجربه میکنند، برخی دیگر علائمی را تجربه می کنند که به صورت بسیار ناگهانی پدیدار می شوند.
بیمار معمولا در کف پا و قسمت داخلی مچ احساس درد میکند همراه با:
- سوزن سوزن شدن
- درد تیز و تیر کشنده
- احساس سوزش و گز گز در کف پا
- بی حسی
- احساس برق گرفتگی
- ضعف در عضلات خم و راست کننده انگشتان پا
- تورم اطراف قوزک و از مچ به پایین
- و احساس گرمی یا سردی در بالا و پایین پا.
تشخیص سندروم تونل تارسال
- ام آر آی (MRI) (تصویر شماره ۳)
تصویر شماره ۳: ام آر آی از سندروم تونل کارپال
- آزمایشات الکتروفیزیولوژی (نوار عصب و عضله یا الکترومیوگرافی یا تست هدایت عصبی)
- عکس برداری با اشعه ایکس
درمان تونل تارسال
بسیاری از روشهای درمانی معمولاً برای درمان سندرم تونل تارسال همراه با یکدیگر استفاده میشوند این روشها عبارتند از:
- استراحت
سادهترین کاری که میتوان برای درمان این سندروم انجام داد، استراحت کردن است. این کار باعث کاهش تورم و التهاب در ناحیه پا می شود.بدون استراحت ، فشارها و آسیبهای وارده به قسمت پا روزبهروز بیشتر شده و سندروم تارسال هم تشدید میشود.
برای کاهش تورم و التهاب سندروم ها می توان ابتدا اندام آسیب دیده را در حمایت و بی حرکتی قرار دهیم( مثلا با آتل ببندیم ) سپس در حالت استراحت قرار دهیم بعد از سرما درمانی به وسیله یخ استفاده کنیم سپس عضو آسیب دیده را تحت فشار قرار دهیم تا جلوی گسترش تورم و خون ریزی را بگیریم ( این مرحله با احتیاط انجام می شود و باید دقت کنیم باعث آسیب های دیگر نشویم ) و در آخر عضو آسیب دیده را بالاتر از سایر اعضا قرار می دهیم تا به کاهش تورم کمک کنیم
انواع استراحت :
- استراحت فعال :
در استراحت فعال تمام فعالیت های ورزشی که شخص انجام می دهد قطع نمی شود و بین ۳۰ تا ۷۰ درصد ورزش روزانه باید انجام شود.
- استراحت غیرفعال :
در استراحت غیرفعال ورزش ها انجام نمی شود و فقط کارهای روزانه به صورت سبک دنبال می شود .
- استفاده از یخ
بر روی پوست یک حولهی نازک قرار دهید و کمپرس سرد یا یخ را بر روی منطقهی آسیب دیده قراردهید. یخ را به مدت ۲۰ دقیقه بر روی منطقه قرار داده و سپس ۴۰ دقیقه قبل از استفادهی دوباره از یخ صبرکنید.
- بریس
افراد مبتلا به کف پای صاف و افرادی که به علائم شدید و آسیبهای عصبی مبتلا هستند ممکن است برای کاهش فشار وارده بر روی پا از بریس های مخصوص استفاده کنند.
تصویر شماره ۴: بریس مناسب جهت درمان سندروم تونل تارسال
- ثابت سازی و عدم تحرک با گچ گرفتن
در برخی مواقع آسیبهای ناشی از سندروم تونل تارسال به قدری زیاد هستند که پزشک تشخیص به ثابت کردن کامل پا به وسیله گچگرفتن آن میدهد. در این زمان به منظور کم و محدود کردن حرکات پا، آن را گچ میگیرند تا عصب، مفصل و بافتهای اطراف نیز به مرور زمان بهبود پیدا کنند.
تصویر شماره ۵: گچ گرفتن جهت درمان سندروم تونل تارسال
- تزریق داروهای ضد التهابی
اگر درد ناشی از این سندروم به قدری زیاد است که قابل تحمل نباشد، امکان استفاده از داروهای تزریقی ضدالتهابی مثل کورتیکواستروئید یا بیحسیهای موضعی وجود دارد. با تزریق مستقیم این داروها به داخل عصب میتواند درد ناشی از سندروم تونل تارسال را کمتر کرد.
- وسایل و کفشهای طبی
استفاده از کفشهای مناسب و مخصوص و کفی های سفارشی کفش توصیه میشود.
- فیزیوتراپی
درمان فیزیوتراپی در این عارضه کاربرد بالایی دارد. فیزیوتراپیست بعد از بررسی وضعیت آسیب دیدگی پا، میزان گیر افتادگی عصب و همچنین آسیب تونل تارسال برنامه فیزیوتراپی لازم و مناسب بیمار را تهیه کرده و طبق آن برنامه به بهبود سریع تر درد و تورم پا می پردازد.
فیزیوتراپی به کمک روشهای مختلف از جمله الکتروتراپی، اولتراسوند، لیزرتراپی، شاک ویو، سوزن خشک، طب سوزنی و … میتوانند باعث موجب تحریک بافت ها، افزایش گردش خون، ترمیم بافت ها شده و در نهایت به کاهش درد و تورم و همچنین اسپاسم عضلات پا و بهبود وضعیت گیرافتادگی عصب پا نیز کمک می کند.فیزیوتراپی و توانبخشی با روش ها و تکنیک های متعدد دستی و غیر دستی همواره از درمان های ایمن، مفید، موثر و کاربردی بوده و می تواند علاوه بر بهبود ناحیه آسیب دیده پا، از ورود آسیب های جدی تر و بیشتر در آن ناحیه نیز جلوگیری کند.
- تمرین درمانی
یکی از روشهای درمان سندروم تونل تارسال ورزش درمانی است که طی آن تمریناتی انجام می شود که از پیچ خوردگی پا یا مشکلات این چنینی جلوگیری میکنند.
در زیر به چند ورزش مفید برای درمان و پیشگیری از این سندروم اشاره شده است (تمرینات فقط جهت افزایش آگاهی بوده و جهت جلوگیری از تشدید آسیب توصیه می شود تحت نظر فیزیوتراپیست و بعد از ارزیابی دقیق صورت بگیرند):
- بلند کردن پاشنه – پنجه
مطابق تصویر شماره ۶ صاف بایستید و به آرامی و تا حد ممکن انگشتان خود را به سمت بالا بکشید. انگشتان را پایین آورده و به آرامی پاشنه را بالا بکشید و فشار را بر گوشت زیر انگشتان وارد نمایید. این حرکت را چندین نوبت در روز و هر نوبت، ۱۰ بار تکرار نمایید.
تصویر شماره ۶، تمرین شماره ۱: بلند کردن پاشنه-پنجه
- حرکت بلند کردن مداد
مطابق تصویر شماره ۷ تقویت کف پا و عضلات قوزک پا به حمایت تاندونهای درون تونل تارسال به طور مؤثرتری کمک میکند.
در حالت نشسته یا ایستاده در کنار یک میز، مداد یا تعدادی مهره را روی سطح زمین جلوی خود قرار دهید.
با پای اسیب دیده و با استفاده از انگشتان آنها را بردارید. سپس آن ها را به مدت ده ثانیه در هوا نگه دارید و سپس آن را رها کنید و به حالت اولیه برگردید.
این حرکت را روزانه سه تا پنج بار تکرار کنید.
تصویر شماره ۷، تمرین شماره ۲ : بلند کردن مهره
- چرخش مچ پا
مطابق تصویر شماره ۸ چرخش مچ به انعطاف آن کمک میکند تا بتواند در تمامی جهات حرکت کند.
روی یک صندلی بنشینید و پای آسیب دیده را از زمین بلند کنید. به آرامی مچ پا را در جهت عقربه ساعت پنج مرتبه بچرخانید.مچ پا را در جهت خلاف عقربه ساعت پنج مرتبه بچرخانید.
اگر در هر دو پا دچار سندروم تونل تارسال هستید، این کار را برای هر دو پا انجام دهید. در طول روز دو یا سه بار این حرکت را تکرار کنید تا زمانی که در ناحیه مچ و کف پا احساس بهتری داشته باشید.
تصویر شماره ۸، تمرین شماره ۳: چرخش مچ پا
جراحی
در موارد جدیتر، ممکن است نیاز به جراحی باشد. این عمل جراحی بهعنوان “آزادسازی تونل تارسال مچ پا” شناخته میشود و هدف آن کاهش فشار و تنگی بر روی عصبها و عروق مچ پا است.
توانبخشی پس از جراحی
به دنبال جراحی جهت پیشگیری از چسبندگی بافت ها و تقویت عضلا و افزایش دامنه حرکتی به توانبخشی و فیزیوتراپی نیاز می باشد .
بدون دیدگاه